Osoba ubezpieczona w Narodowym Funduszu Zdrowia ma prawo wyboru lekarza pierwszego kontaktu czyli Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), a także pielęgniarki i położnej środowiskowej spośród osób posiadających umowę z Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia. Wystarczy tylko wypełnić deklarację, która jest dostępna u tych właśnie świadczeniodawców. Wybierając swojego lekarza lub pielęgniarkę nie obowiązuje rejonizacja. Możemy więc zapisać się gdzie chcemy , ale w placówce która ma kontrakt z NFZ. Można zapytać o to w rejestracji lub sprawdzić czy na budynku umieszczona jest tablica z logo i napisem Narodowy Fundusz Zdrowia. Jeśli z jakichś powodów zechcemy zmienić lekarza lub pielęgniarkę możemy to zrobić bezpłatnie dwa razy w roku. Każda kolejna zmiana jest możliwa, ale po wniesieniu opłaty w wysokości 80 PLN. Nie płacimy, gdy zmieniamy miejsce zamieszkania lub gdy nasz lekarz lub pielęgniarka przestaną udzielać świadczeń opieki zdrowotnej, a także z innych przyczyn niezależnych od naszej woli.

W przypadku rezygnacji z dotychczasowego lekarza POZ i wyboru nowego należy jedynie wypełnić u nowego lekarza deklarację wyboru.

Zmieniając lekarza warto pamiętać o przekazaniu swojej dokumentacji medycznej nowemu lekarzowi.Poprzedni świadczeniodawca jest zobowiązany do wydania kopii lub odpisów dokumentacji medycznej.

Koszty wykonania kserokopii lub odpisu ponosi wnioskujący pacjent (cena 1 strony wynosi obecnie 23 grosze zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 września 2004r).

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej zapewnia pacjentom dostęp do świadczeń zdrowotnych w przychodni lub ośrodku zdrowia codziennie w godzinach od 8.00-18.00, a po godzinie 18.00 w dni powszednie oraz w soboty, niedziele, święta i dni ustawowo wolne od pracy, gwarantuje świadczenia w ramach lekarskiej ambulatoryjnej opieki całodobowej, w tym w uzasadnionych przypadkach także pomoc wyjazdową. Adresy i telefony pod którymi ta pomoc jest świadczona znajdują się na tablicy wewnątrz i na zewnątrz budynku POZ. Warto te telefony zapisać i mieć je pod ręką w razie choroby.

Pacjenci mają prawo do:

• badania i porady lekarskiej,

• bezpłatnych badań diagnostycznych niezbędnych do podjęcia właściwej decyzji terapeutycznej,

• transportu sanitarnego w przypadkach stwierdzonej podczas wizyty domowej konieczności przewiezienia pacjenta do szpitala, do poradni specjalistycznej lub na badanie diagnostyczne, a także w przypadku konieczności przewiezienia pacjenta na konsultację w poradni specjalistycznej tam i z powrotem, gdy u pacjentów występuje schorzenie zagrażające zdrowiu i życiu oraz dysfunkcje narządu ruchu uniemożliwiające korzystanie ze środków transportu publicznego, ( Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17.12.2004r, Dziennik Ustaw nr 275, poz.273 ),

• skierowania na konsultację specjalistyczną lub objęcie leczeniem szpitalnym. W tym przypadku lekarz POZ kierujący pacjenta zobowiązany jest dołączyć do skierowania komplet badań diagnostycznych wykonanych w celu potwierdzenia wstępnego rozpoznania,

• skierowania na leczenie rehabilitacyjne i uzdrowiskowe w placówce działającej w oparciu o umowę z NFZ,

• informacji o innych zakładach opieki zdrowotnej działających na podstawie umowy z NFZ,

• bezpłatnych świadczeń zdrowotnych u innego niż wybrany w drodze deklaracji lekarza POZ, w przypadku nagłego pogorszenia się stanu zdrowia lub innej niezbędnej potrzeby zdrowotnej, na przykład gdy zachorujemy na urlopie, w delegacji lub przebywając u rodziny. Należy tylko sprawdzić czy lekarz ma kontrakt z NFZ. Jeśli nie ma kontraktu, będziemy musieli zapłacić za wizytę. Należy mieć przy sobie dowód ubezpieczenia. Może to być aktualna książeczka zdrowia, druk ZUS RMUA, odcinek emerytury lub renty, a w przypadku osób pracujących na własny rachunek i ubezpieczających się dobrowolnie potwierdzenie opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne,


W przypadku braku dowodu ubezpieczenia dokument ten możemy przedstawić nie później niż 7 dni od dnia udzielenia świadczenia opieki zdrowotnej. (Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych art.50, pkt.3 )



• orzeczeń i zaświadczeń lekarskich wydawanych na życzenie ubezpieczonego, związanych z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolnością do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem uczniów w zorganizowanym wypoczynku, a także zaświadczeń wydawanych dla celów pomocy społecznej lub uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego.